Γileɣ ad t-aruɣ d asefru: d acu-tt tudert akin i tmettant, neɣ d acu-tt tudert? Yal wa, tal ta, qqaren, nedder akken iwata tudert-nneɣ. D acu-tt tudert yelhan? Ayɣer i nettṛuḥu s tuget ɣer win yemmuten wala asmi d-ilul? D lmut i yesεan azal wala tudert. Isteqsiyen ffɣen tilisa-nsen, ttuɣalen d axemmem, d tidmi, ladɣa ɣef tudert talsant uqbel asnusu n talsa-ines. Mačči d tamettant i d aɣbel, d tudert-ines send ad temmet…
Tolstoï. Extrait dans ″La sonate à Kreutzer, suivi de la mort d’Ivan Ilitch″ :
″Je me laisse toujours entrainer, commença-t-il. Mes opinions ont beaucoup évolué, il y a beaucoup de choses que j‘envisage autrement et j’ai besoin d’exprimer tout cela. Donc, nous nous installâmes à la ville. La vie y est plus supportable pour les gens malheureux. Un homme peut vivre cent ans à la ville sans s’apercevoir qu’il est depuis longtemps mort et tombé en pourriture. On n’a jamais le temps de faire son examen de conscience, tout est occupé. Les affaires, les rapports sociaux, la santé, les arts, les maladies des enfants, leur éducation. Tantôt il faut recevoir ceux-ci et ceux-là, aller chez ceux-ci et ceux-là ; tantôt il faut regarder celle-ci, écouter celui-ci ou celle-ci. En effet, à la ville, à chaque instant, il y a une si ce n’est deux ou trois célébrités à la fois qu’il est impossible de manquer. Tantôt il faut suivre un régime, soigner celui-ci ou celui-là, tantôt ce sont les professeurs, les répétitions, les gouvernantes, et la vie est parfaitement vide. ″
Tasuqqilt
Tolstoï. Tukkist deg ″Taẓawanit i Kreutzer, yurzen ɣer tmettant n Ivan Ilitch″ :
″…Ttağğaɣ kan iman-iw la hemmleɣ, i tt-yebda. Timuɣliwin-iw ( tinnayin) lḥant ugar ɣer zdat, aṭas n tɣawsiwin i riɣ ad geɣ akken nniḍen, u yernu ilaq ad d-ssenfaliɣ akk aya. U dɣa nuɣ tamezduɣt-nneɣ deg temdint ; din i fessuset tudert i yiẓawaliyen. Yezmer wemdan ad yidir tawinest (mya) n yiseggasen di temdint war ma yeẓra d akken yemmut acḥal-aya, tefekka-s teɣwi. Ur nesεi yara akk akud akken ad tt-negzem deg tefrit-nneɣ, ay uccen qaḍeε taɣaṭ. Timsal, assaɣen inmettiyen, tazmert (tadawsa), tiẓuriyin, aṭṭanen n warrac, aṛebbi-nsen d uselmed-nsen. Tikkwal a k-d-asen weyyi d wid-ihin, ṛuḥ ɣer weyyi d wid-ihin; tikkwal ilaq ad twaliḍ ta, ad as-tḥesseḍ neɣ ad as-tesmuzgteḍ i wa neɣ i ta. Ladɣa, deg temdint, di tal tiremt, tella yiwet ma mačči snat neɣ kṛad n tmeltin i d-yettasen ɣef tikkelt iwumi ur nezmir ad neqqim ur tent-nettwali.Tikkwal yelha ma yelha-d yiwen d yiman-is, seḥlu wa neɣ wihin, tikkwal d iselmaden (ipṛufisuren), isnuzgumen, timḍebbrin tisertanin, u ddunit (tudert) yečča-tt yilem-is…″
Moh Laid Deflaoui