Tasekla d agaraw (océan). Agaraw, annect i hraw i lqay. Yal tama d taftist ; ma mačči d tiftisin, d ikedran, wa meqqer, wa meẓẓi. Aman n ugaraw, akken i d-ttasen seg tregwa i d-yettawḍen ɣur-s i d-ttlalen seg yiman-nsen ; ur gellen akken ad nexren ; ur ttazzalen akken ad ten-yeskef wakal. D aman i d-yettaken aman. Akka i tberren tudert-is. Aman-is d tibḥirt n yiselman, yal aslem ṣṣenf-is ; wa meqqer, wa meẓẓi, wa iberqec, wa d yiwen n yini (couleur), wa d bu yisennanen, wa leggaɣ. Amaḍal n ugaraw, meqqer temɣer iwumi ur tezmir talast. Tudert deg ugaraw, tedda akken ttawint ttarrant lemwaji, ama d tin n ufella ama d tid n wadda. Tahuski (beauté) n ugaraw, tettarra-as-d tiɣri telqey d tehrew n wadeg irefden aman.
Akken ula d tasekla. Tasekla am ugaraw.
Tasekla, annect i hrawet deg wadeg i lqayet deg wakud. Yal tallit ammud-ines, ma ttlen kra seg-sen di lekfen n tatut, ttlalen-d wiyeḍ d ijeǧǧigen ɣef yiẓekwan n yimezwura. D iḍrisen. Deg waṭas deg-sen. Acḥal deg-sen ? Wi iẓran ad d-yini ! Awal yessnen ad ak-yini : « win yebɣan ad iẓer acḥal n yiḍrisen, ad inadi deg umḍan n yiselman deg ugaraw ».
Tasekla am ugaraw, awalen d leεwanṣer ; tiseddarin d tiregwa ; iḍrisen d iɣezran ; tugniwin, kra deg-sent d timeqwa n ugeffur, kra deg-sent d imeččimen n udfel, kra deg-sent d ijeǧǧigen n tefsut, kra deg-sent d izenẓaren (rayons) iqesḥen n yiṭij ; inumak d iḥemmalen ama di tegrest ama di ṣmayem. Am yiselman n ugaraw i gan yiḍrisen n tsekla. Wa meqqer, wa meẓẓi ; wa, itett wa ; wa, itett-it wayeḍ. D iḍrisen i d-yettaken iḍrisen. Akka i tberren tudert n tsekla. Iḍrisen am yiselman : d tiwsatin, d leṣnaf, d anawen. Iḍrisen, ggten, am yiselman : wa d asefru, wa d tamacahut, wa d umyi (mythe), wa d ungal, wa d tamezgunt, wa tullist, wa d ini lqayen… Yal tutlayt amek i asen-tga ismawen ; yal idles amek ten-yessebded d anagraw (système) ; yal tallit amek i asen-tefka udem ; yal tamuɣli amek i ten-terra d inagan. Amaḍal (monde) n tsekla, meqqer temɣer n umdan segmi tebda tudert-is deg umeɣrad (univers). Tudert n tsekla, tedda akken yedda umdan deg umezruy ; tikli-s, ama telha, ama tezleg, yufa-tt umdan deg yiḍrisen i inesxen deg tkatut n talsa (mémoire de l’humanité). Tifulka (esthétique) n tsekla, ɣas tedda akken yedda umdan deg umezruy, mazal-itt tettetti, tettbeddil, tettnerni am umdan s timmad-is.
I tsekla-nneɣ, amek ? Ad tt-neǧǧ kan akken i tt-id-ǧǧan yimezwura ? Ad teqqim kan di ccna d tmawit ? Ad as-neqqar kan d ayla n zik, yessefk ad nseḥbiber fell-as (am uqrur ikerfen) ? Neɣ ad as-nerr tisent n wass-a, ad as-neg udem s wayes ara tqabel azekka ? Ad nerr deg-s arem (goût) ara aɣ-igen amur gar wiyeḍ ? Llan deg tebḥirt-is ijeǧǧigen neɣ itett-iten usaɣur d uhicur ? Tella zzerriεa yelhan d ufus yessnen i uleqqem neɣ d tayerza kan n ulɣem ?
Muḥend Akli Salḥi