Ungal-a yebda s tmeɣra n Tahar akked Tanina. D sin yemyussanen di tesdawit. Ulamek zewjen war ma ɛerḍen amdakkel-nsen Ɛmar; i ssnen ula d netta di tesdawit.

Ameskar, yemmeslay-d cwiya ɣef tmeɣra n leqbayel: “Tessnem akk timeɣriwin n leqbayel lɣaci, tulawin, timɣarin, ilmezyen, imɣaren, lfaḍur, tikuryas, tiɣratin, ccna….atg.” (sb. 11).

  • Ameskar, yenna-d “tessnem akk timeɣriwin n leqbayel”, am wakken yettmeslay anagar i yimeɣri aqbayli; netta yezmer ad yili yimeɣri mačči d aqbayli. Nnig n waya, deg wayen yerzan asiggez, ifukk taseddart-is s “….atg.”, tamezwarut, ulac 4 n waggazen deg usiggez. Rnu ɣer waya, ur ttemlilen ara 3 waggazen akked usegzel “atg”, neɣ “.”.
  • Deg xilla n tirawin s teqbaylit nettaf imeskaren ttarun: “…atg”. Aya d tuccḍa meqqren; yuma ad yili wazal i usiggez i ilan tixuter meqqren deg uḍris yuran.

Deg wussan-nni n tmeɣra gar Tahar akked Tanina, Ɛmar, amdakkel-nsen, irezzu ɣer taddart n Tahar. Yiwet n tikkelt, yemmuger yiwen umɣar deg  tlemmast n ubrid, s yiɣil i as-iwexxer ad iɛeddi. Mi yewweḍ Ɛmar ɣer Tahar, yemla-as-d tadyant n umɣar-nni. Seg uglam n Ɛmar i umɣar-nni, Tahar yeḥsa d anwa “Ẓriɣ ẓriɣ, yak d uzyin-nni akken s lqecc d ibarkanen, icab akken cwiyya? […] Ih! D Dda Salaḥ […] Deg wasmi i d-yuɣal di lɣerba ur yehdir i ḥedd.” (sb. 17-19).

Ɛmar, seg wasmi yesla annect-a ɣef Salaḥ, ixes ad iẓer ansi d-tekka tsusmi-s. Yebda yettnadi ɣef umɣar-a; ad t-yemlil akken ad iẓer iwac i iga akka ur ihedder i yiwen segmi d-yeqqel si Fransa ugar n 30 iseggasen aya!

  • Da, ad nẓer tameɣra-nni yeḍran gar Tahar akked Tanina, dayen iɣab later-is. Ameskar, ilmend n wazal i yefka di tazwara-a i tmeɣra-ya, ur d-yettbin ara ad tt-yekkes seg wungal! Nnig n waya, ur iban ara iwac Ɛmar ira ad iẓer tidet n Salaḥ: werǧin yessen-it, neɣ yesban-d kra t-yeqqnen ɣur-s akken ad ittqelleq fell-as.

Zrin kra wussan, Ɛmar yeqqel ɣer taddart n Tahar. Yemlal Ɛmer akked dda Salaḥ, seldmi mi t-yufa yeqqim ɣef yiwet n teblaḍt deg wass n lǧemɛa. Mmeslayen cwiṭ. Taswiɛt, yekker dda Salaḥ ad iruḥ, ur yebɣi ara ad iẓer wid ara d-yeffɣen si tẓallit: “Nekk ad ɛeddiɣ ad ruḥeɣ, uqbel ad d-ffɣen yemcumen-nni di lǧameɛ.” (sb. 32). Ngum ad iruḥ, yekker Ɛmar ad t-yesseɣfel yenna-as: “Yeɣli-ak-d lkaɣeḍ ay amɣar. D lekteb maca, Bɣiɣ kan ad ẓreɣ amek ara yexdem.” (sb. 32). Tigawt terna-d tamuffirt-nniḍen i Ɛmar, acku tiririt n dda Salaḥ tella: “Ḥess-iyi-d mliḥ, a yiwen n ccmata, ma ɣef tebrat i tettnadiḍ am wiyaḍ, ɣas rreẓ ssya, uqbel ad awiɣ leɛmer-ik.” (sb. 33). Segmi yesla Ɛmar awalen-a, terna tecɣeb-it tura tebrat-a i d-yebder dda Salaḥ. Akka timuffirin simal rennunt-d: seg tsusmi n umɣar ur nban ansi d-tekka, ɣer tebrat ur nban wi tt-yuran, d acu yura deg-s, d wayɣer tla azal meqqren ɣer dda Salaḥ.

  • Ar tura, tadyant n wungal tettezzi kan gar Ɛmar yettnadin ɣef tidet n Salaḥ. Iwudam d-yettwabedren di tazwara am Tanina, jlan, yettwakkes wazal i asen-yettunefken. Nnig n waya, ur d-tban ara tmentilt (ssebba) i yeǧǧan Ɛmar ad inadi ɣef Salaḥ.

Ussan ttɛeddin, Ɛmar simal ikerreb deg wanu n umɣar yessewhamen…

Timlilit-nniḍen gar Ɛmar akked dda-s Salaḥ. Tikkelt-a, daɣen, ur d-yugim ara isalen yettnadi, imi yerza ɣur-s war asiher.

Timlilit tis 3, gar Ɛmar akked dda Salaḥ, tella-d deg ubraḥ n taddart, lawan n tẓallit n lǧamuɛa. Tikkelt-a heyyan-as deg sin. Maɛna, send ad kfun awal, ffɣen-d yimẓulla ur iḥemmel umɣar azmeni. Semmden tamacahut deg uxxam n dda Salaḥ.

Timlilit-a, tuǧew-d i Ɛmer ayen yettnadi. Yejbed-d akk iẓuran asni d-yekka dda Salaḥ. Yufa ayen t-yeǧǧan d asusam, d uɛzil gar yiɛeggalen n taddart.  Dda Salaḥ ǧǧan-t-id yimawlan-is ur zwiǧen, imi yemma-s tugar baba-s s 3 iseggasen, dɣa ur zmiren ara ad gen axxam deg tmetti ur nqebbel tameṭṭut ad tager argaz. Mi yemmut baba-s, yemma-s tɛawed rrcil, yeggra-d gar yifassen d jeddi-s d jidda-s, dacu ur ɛeṭṭlen ara mmuten ula d wi. I as-d-yeqqimen anagar Faffa, i isehlen i yinig lawan-nni. Yunag. Ixeddem dinna. Akken zrin kra wussan, yessen yiwet d tanaragt-is (tajaret): Katrine. Tlul-d tayri gar-asen. Baba-s n Katrine, iɛewwel ad yefk yelli-s i yiwen urgaz yesɛa azal di Fransa… Asmi tekfa leqraya, teɛreḍ-d akk imdukkal-is, gar-asen Salaḥ. Ameɣbun n Ɛmar, ass-nni, yesla ayen ur as-nehwi seg yiles n baba-s n Katrine: “ad as-iniɣ mebruk i yelli Katrine, ferḥeɣ yerna ttzuxxuɣ yis-m aṭas, arraz ara as-muddeɣ, ad as-t-id-iniɣ sdat-wen merra. Tameɣra-m, zzwaǧ-im ad yili ass lḥedd i d-iteddun, kem d mmi-s n upatron ameqqran.” (sb. 81). Ula d Katrine ur rsin ara ɣef wul-is yimeslayen-a, nnig n waya ur tezmir ara ad d-tekk nnig n baba-s. D acu ara texdem tmeɣbunt deg tɛeǧǧaǧt tt-iḥewsen! Teǧǧa-d tabrat i Salaḥ, tenɣa iman-is. Salaḥ yeqber wul-is, tin i ḥemmel tezger s anda ur d-tettuɣal, ur yettuɣal ad tt-iẓer. Ttar amcum yezga deg wulawen; Salaḥ yenɣa mmi-s upatrun, yeqqel-d ar tmurt. Aya akk yessemɣi-d tasusmi deg wul n Salaḥ tent-yuɣen si yal tama.

D ta i d tidet n tsusmi n umɣar Salaḥ. Akka i yekfa wungal: aɣenǧa n Ɛmar yessuli-d ayen yeffren deg teccuyt n Salaḥ.

  • Iseqsiyen ara yezzin deg wallaɣ n yimeɣri: amek alammi yessaweḍ baba-s n Katirne ad yefk yelli-s war lebɣi-s netta yellan d afransis? Amek yessaweḍ Salaḥ yenɣa mmi-s upatrun di Fransa, yerna deg lqehwa, war ma faqen-as?
  • Ma nṭall ɣer yineḍruyen yellan deg uḍris : tameɣra n Tahar akked Tanina ( seg usebter 7 ar usebter 13) akked tidet n Salaḥ amɣar (seg usebter 13 ar usebter 94), ad naf drus maḍi; ulac xilla n tedyanin, ulac ula d telqey n wayen d-yules umeskar. Nnig n waya, ulac ddeqs n tulmisin n wungal: asugget n yiwudam, aglam (aglam ini ulac maḍi)… Annect-a merra, ad d-yefk aseqsi: Wiss ma nezmer ad d-nini aḍris-a d ungal neɣ ur yewwiḍ ara? D tullist? Neɣ d ungal awezlan?

 

Nedjmeddine MOUAISSI
01/06/2025

Tasusmi-k
Amar Maouchi
ungal
Tiẓrigin Aframed, 2015
94 isebtar