«Tasuqqilt» tban, nennat-id dɣa, tekka-d seg umawal n taddart, suqqel, suɣel. Maca awal-a n ″adaptation″ yesεa aṭas n yigdawalen (synonymes) : arewwem, amsassa, amεadda, asmuḥyet, azgay…
Tella tmeẓla (différence) gar tsuqqilt d urewwem. At «Azgayneɣ asmuḥyet» sεan tilelli i tira, keččmen deg lebḥuṛ-nsen warleqyud ara sen-yerren lewhi ɣer tsuqqilt. D azref-nsen, skud d arewwem i ten-yeεnan.Maca amsuqqel, d amaru aḥerfi (écrivain publique-professionnel) i d-yesuqqulen ayen yellan i yal lkaɣeḍ i s-d-ssutren seg tal tutlayt ɣer wayla-s. Yenna-yas yiwen i umaru n baylek (écrivain publique, aru-yi-dya s teqbaylit, ttnadiɣ axeddim – ah lemmer aya s waya- : « j‘ai déjà un diplôme en mathématiques, et je viens d’en avoir un autre en chimie»…ihi amek ara ad t-nini ad t-naru : «ꓩur-i yakan yiwen ugerdas n tusnakt, u dɣa tura i d-wwiɣ win nniḍen n tekrura». Aql-aɣ deg tsuqqilt ; ulac inig amsuqqlan…
Arewwem, azgay (adaptation) d ayen nniḍen. D tidet, Muḥya d ales aqbayli alsan ameɣradan; d amedyaz amḥaddi…d arewwam ugar deg umezgun, maca mačči d amsuqqel. Drus-iten yimyura-nneɣ i d-yesuqqulen mi ten-yeẓẓuɣur wezgay.Tamawt: nessen akk ad d-nessuɣel seg teqbaylit tafessast ɣertefṛansist, maca seg tutlayt nniḍen ɣer ta-nneɣ d aεewwiq.
Autrement exprimé: il est plus facile d’adapter toutes traductions conséquentes que de traduire tout ce qu’on en a adapté. Et que la dialectique soit un pontage d’action entre ″traduire et adapter″ pour faire approcher les environnements de ″l’oxymore et de l’antithèse″ de notre équation littéraire.
Ayen-nni- nniḍen, ad t-nessiwzel d asefru :
Tawrirt iɣil d tamurt;
Mmi-s n tsekkurt,
D iḥiqel yessen tiẓgi-s
D asigna, zgan yitran
D akud i yejban
Ttṛajun iṭij-nsen
Nɣil nesuqqul, d azgay
Ziɣ awal lqay,
Amessefru d asefru…
Moh Laid Deflaoui