Entre exil et immigration se dessine une dimension essentielle de la condition humaine, faite de départs, de ruptures et de quêtes d’identité. Nombreux sont ceux qui ont quitté leur village, ville ou pays en portant avec eux mémoire, douleur et espoir, dans la recherche d’un ailleurs souvent incertain.
Ce poème s’inscrit dans cette réalité profonde. Il évoque à la fois les migrations visibles et celles, plus intimes, qui se vivent en silence, au cœur de soi. Écrit dans un kabyle simple et sincère, il donne voix à l’arrachement et à l’appartenance, à ces existences suspendues entre deux chemins : celui de l’immigration et celui de l’exil, qui se croisent, se séparent et se répondent.
Sans prétendre apporter de réponse définitive, ce texte tente d’éclairer cette expérience complexe dont il est lui-même le produit. Il ne se contente pas d’être lu : il appelle aussi à être porté, dit et ressenti.

Inig (Immigration):Tufɣa si  tmurt-ik akken ad tzedɣeḍ deg tmurt-nniḍen.Ger sebat g inig anaf , axeddim, asemlil n twacult, taɣuri ,tilufa tmeti yak tdamsa d wattas n tignezmiwinI.hi wagi  d asenfar n tudert, tikwal yettwafren yerna yettwasneflay.Amedya ,amdan i yeffɣen seg tmurt-is akken ad yef axeddim yelhan, yettuɣal d imnig  (immigré) deg tmurt i deg yedder.
Mayella d anejli (Exil): Amdan tarat tmara iwaken adifeɣ seg tmurt ilmend tluffa n tsertit, n rebrab , n lgira, d lexṣaṣ di tlelli umeslay yak d nger izefan n wemdan .Anejli  d aɣilif i yettwagzem si twacult, d imdukal yak tmurt sumata.

Asefru

Ger inig d unejli

 

YeIla yinig ,
D win i d-neffren.
D abrid i neḍfer gar usirem d uzekka,
Tabalizt teččur aken ččurent tirga.
Tamuɣli ar zdat ,
Ulac awwexer.
Yella unejli ,
Igedzem am lemqes.
D rwaḥ uɣiwel,
Ulac din slam .
Tasusmi teɣlid,
Gar-ak d tmurt -ik.
Yel asurif d lǧerḥ,
Yel asmekti tillufa.
Inig ibenu, yesaram,
Yetraǧǧu ad frunt tirga.
Ussan ad ḍsen,
Ad imɣi lexrif di cetwa.
Anejli am ujenwi,
Yezuɣur asmekti.
Anejli am ujenwi,
Yuzuɣur iḍeli.
Yetbibi beṭṭu am taɛekumt,
Tamurt tezdeɣ tirga.
Dina kan it yetwali,
Yesawl-as, ur dari ara.
Tikwal, lexyuḍ xerben,
Imnigi yuɣal d imnejli.
Aseggas yurwed wayeḍ,
Alama nḍal i tizi.
Awi k-miẓran a tizi,
Ǧǧiɣ-kem teǧǧiḍ-iyi.
Mačči kan sgem inejlaɣ,
Ula d yiman-iw d imnejli.

Sɣur Ali Akkache
Magu 2026