Artiste-peintre confirmé et reconnu, TIGHILT a produit une œuvre romanesque originale et,  pour un coup d’essai, ce fut un coup de maître. Si le cœur lui en dit, s’il en a le temps, qu’il continue d’œuvrer dans cet art du langage qu’est la littérature et nous continuerons à le lire avec grand plaisir.

DROLES DE RENCONTRES

Le sanglier (pp.17-28)
Alors que le Narrateur est en voiture, la nuit tombe brusquement. L’assistant-réalisateur allume alors ses phares. Est-ce cela qui aurait attiré le sanglier qui est venu percuter le véhicule ? Toujours est-il que l’animal charge notre homme sur son dos comme pour s’excuser. En route, ils devisent le plus normalement du monde ; le Narrateur était-il lui-même un sanglier dans une vie antérieure ?

Ma nniɣ-ak ur iyi-ɛriqent ara, sxurruḍeɣ ! Awal tenniḍ-t-id d timseɛraq. Ur ẓriɣ ansi i beddunt wala amek i ttfakant tebyannutin yecban tidak. Cfiɣ kan belli tettulles ddunnit bihbih, am wakken ara k-d-yegzem walbɛaḍ trisiti. Yeɣli-d fell-i yiḍ, yeṭṭef-iyi ur bniɣ fell-as. Yebberbek-d am ufurek amerku i d-yeclex udfel. Ur s-tettakiḍ ara alamma yurrak-d. Dɣa ḥulfaɣ i yiman-iw ɛlulqeɣ ger yigenni d tmurt am wakken yeɛluleq yixef-iw gar tirga d tilawt. Ur ẓriɣ anda ddiɣ. Ssaɣeɣ ibellaren n tkeṛṛust s tɣawla, ad waliɣ xersum abrid. Ad yili d tafat n lifaṛ yuɣen am lefnaṛ i d-inecden ilef-nni, daymi d-yeẓdem fell-i. D netta i yi-d-yewwḍen. Nek ur t-wwiḍeɣ ara. Ur t-walant ula d allen-iw ma fell-i ad as-ǧǧabeɣ. Asmi i iwala d netta i yeffɣen i ubrid, yessuter-iyi-d ssmaḥ yerna ibubb-iyi alammi d asensu-nni. Nettali nesxertum.
Rnu-d win !
Ih ! Wissen amek armi i yi-d-tennulfa tutlayt n yilfan ? Ur cukkeɣ ad tt-lemdeɣ dindin,  tmeslayt werǧin utlayeɣ.
“Ad iniɣ yella wanda i tt-tessneḍ yakan. Imahat di tudert nniḍen ? Ahat uqbel ad d-talseḍ i tlalit d amdan, tuɣ-ik d ilef ula d kečč ?” Akka i yi-d-tenna tinna seg-s akka. Ad yili akken, ih ! Ɣef wayen i sxertumeɣ tikkwal ula di tnafa mi ara remmuɣ weḥd-i weḥd-i akka am tura…
(…)
Ih ! Skud ur yeffiɣ wawal imi, ihi nniɣ-ak, ad iniɣ fkiɣ-as azuɣer i yilef. Ad yili ḍefreɣ-t am si sya ɣer dihin. Seg i yi-d-iwala ttmujuɣ, ttedduɣ ttenɣelyaḍeɣ, ttleɣwayen yicekkaben-iw am thayut umecgeṭṭum ara d-yenǧeṛ ubabat i mmi-s si tṛemmant, iɛedda ibubb-iyi. Ibubb-iyi yilef, ih ! Cfiɣ akka rekbeɣ ɣef uzagur-is. Ula d akken, ɣas ḥulfaɣ i yifadden kkawen, wissen ansi i -yi-d-tekka tezmert iss ckunṭḍeɣ deg yiceɛṭufen-is ammar ad d-ɣliɣ. Ih ! Sya ɣer da, ad n-yezzi ɣer-i am win yessefqaden amuḍin yenṭerren. Ɛni ttexdeɣ, ih ! Ad yili ttwaɣeɣ imi kan akka ad yi-d-yesteqsi ma iɛedda-yi ubaxix-nni yeḍran yid-i.

Atan ger wallen-iw yilef-nni iḥizi. Qerment-as temɣilin. Di tazwara ɛuddeɣ d aparcuk-nni i yi-yesdegdeg i as-tent-yesdegdgen. Ziɣ mačči d win. Tilfi ad yesriddim uxenfuf-is. Ur walaɣ ara kra n yidim ; ama fell-as, ama ɣef  upaṛcuk. Uɣaleɣ nniɣ-as, imahat d ḥeffu i as-ḥfant armi d cceḥ ; daymi ur d-ttbanent ara. Ad iniɣ ddeqs i fegglent…

La fée (pp.35-36)
Dans l’obscurité, deux nuages s’entrechoquent et la lumière fut ! C’est alors qu’apparut la fée. Au début, le Narrateur prit l’apparition pour quelque spectre ou personnage de conte mais c’était bien elle. Et ce fut littéralement le coup de foudre !
Nniɣ-ak, simi temḍullas, yemṣeɛṣaɛ usigna d gma-s dɣa teflali. Teflali-d ula d nettat. Teḥlelli-d mi yesseqseq akken yigenni.  Imir-imir, iban-iyi-d kra yesbiḥliw sdat wallen-iw, gar ucebḥan d udemdam. Nniɣ-as d amasan neɣ d teryel, neɣ ahat d lexyal n tewkilt. Ur t-fṛizeɣ ara mliḥ. Nek d ayen i xuyleɣ. Tili ur tt-walaɣ ara. Lemmer telli tili-s, imi tella tafat n lebraq, ad as-iniɣ yella wi yellan. Daymi ɛuddeɣ d amasan neɣ d lexyal.
Ah ya ssiɛqa ! Teṛɛaɛec ṣṣura-w. Mi twet akken ssiɛqa-nni, yewwet ujenwi deg uɛebbuḍ-iw. Ixezzeq yir axezzeq. Tegla s wul yebḍan ɣef sin. Sliɣ-as mi icerreg. Ad iniɣ imir-nni i n-tekcem tinna i ɣileɣ d amasan neɣ d lexyal kan. Tedda-n deg-i tmeɛmuct-nni taxlaft ula mi yi-ibub akken yilef armi d “Chalet Fantastique”. Dɣa seg wass-nni, tezdeɣ-iyi. Tekcem s ul-iw, tuffɣa ulac. Yak yella deg wawal : “Coup de foudre”.
Ihi ɛni ala ! Rnu-d win ! Sya la teqqareḍ, teɛna-k-in di tnafa am llafɛa ; sya d ssiɛqa. Waqila d tidet, teddrewḍeḍ. Tiyita n ssiɛqa am tin, yak tessexlaɛ. Tessagad ula d widak yessagaden. Mačči am tyitwin n thuski akked teflest i d-yessakayen tayri ula deg wulawen yesdubbuz lexdeɛ d layas akked waṭṭan-agi i k-id-yennulfan. Ma tkemmleḍ akka, ad tt-id-tawiḍ di ssbiṭar n yimeslab, a lḥif-ik.

DES LIEUX FANTASTIQUES

Le Chalet Fantastique (pp.31-34)
Le sanglier dépose le Narrateur devant un lieu où se déroulera une bonne partie de l’intrigue de Tawkilt tamcumt : le Chalet Fantastique, lieu datant de 1898. En réalité, la bâtisse est dans un état de délabrement avancé. La façade est maculée et lézardée ; à l’intérieur, c’est le règne de l’humidité, de la moisissure et des toiles d’araignée.
Qu’à cela ne tienne, l’assistant-réalisateur n’avait pas d’autre choix que de s’y réfugier pour se protéger du froid.
Ihi nniɣ-ak, asensu-nni, nek ɣileɣ melmi kan i t-yebna bab-is dinna. Wehmeɣ amek ur as-gireɣ ara tamawt ayagi iɛeddan. Asmi newweḍ, daɣ nek mi yi-yessaweḍ yilef armi d din, afeɣ-t-in ziɣ d aqbur, d aqdim n lqedma ; yemmed lqern seg i  yettwareṣṣa di tiɣilt-nni. “Chalet Fantastique 1898”. Akka i yura ɣef umnaṛ n tewwurt n ufrag. Nek, ɣur-i d l’hôtel. Axater yesmekta-yi-d asensu n Tonton, “Chalet Normand”. Imi ttemyafken ciṭ anzi ula deg yisem, nniɣ-as ihi ula d win d asensu. Ula d win deg-s ttberna akked…
(…)
Mi tenniḍ, mačči ḥala ayagi umi greɣ tamawt seg-s akka. Walaɣ leḥnaḍ-is amek i ɣman s yicamiwen.  Da d ammus, da d buciwan. Ma d leswaṛ i as-d-yezzin, ddeqs i ttwaɣen ladɣa si beṛṛa. Da tewwet-iten cwiṭ tuccent, ceqqen ; da ldint am tṛemmant tuncirt. Sya d isirra n ṣṣdad i d-ssegrayent ccrubat n waman, sya d iselliḥen n waluḍ i d-zzeɛlellayent lemreccat n ṛṛwadi n yikumya yessawaḍen ijdi d uẓru. Ddeqs n yikumya i d-iɛeddan mi d-ttaliɣ akken s tkerṛṛust ɣer tewrirt-nni.
Tama n wadda n lḥiḍ-nni n ufrag n Chalet funṭastik, ad as-tiniḍ tettwasleɣ s wadal i tt-yulin am wakken yuli buciwan iwedcen-nni n wasif i d-yessuli bab-is armi d din.
(…)
Ih ! Wagi, nniɣ-ak, d ayen kan walaɣ beṛṛa i usensu-nni. Ma si daxel segmi t-kecmeɣ, fiḥel ma nenna ! Ala yemma-s n rrḍuba d treɣla, ur ǧǧint timenṭeǧǧit, ur zgilent acemmek. D acu i d anesluɣ-nni uqcir, d acu i d irukkuten-nni tdel takka am buɣerraf, d acu i d icettiḍen-nni tečča tumeṭ ; rnan akmumec d tɣemmalt. Ɛni werǧin yewweḍ lkafur ɣer tmurt-nni. I tissist ? Ay ameɛzuz, ay axxam-iw ! Temcubbak liḥala di yal tiɣmert. Ad teggalleḍ ur tḥennteḍ ar leɛmeṛ yettwazdeɣ uḥaṛiw am winna. Yekkat fell-as wansi d buseṭṭaf.
Meɛna akken yebɣu yili, ttif ad nseɣ din, wala ad-iyi-yeṭṭef yiḍ deg wannect-nni n sserṣar d-yebrebken ɣef tmurt i ɛemṛen wuccanen umi selleɣ skeɛwiwen…

La porte du domaine (page 56-57)

Au cours de leur promenade, le Narrateur et Tawkilt s’arrêtent devant une petite porte adossée à un olivier. La fée annonce à son compagnon médusé que c’est là sa maison alors que ce dernier ne voit rien qui puisse ressembler à un logis… En revanche, il est frappé par la verdure qui règne tout autour comme si l’endroit n’avait jamais connu la sécheresse.

Ih ! Nerna kra n yisurifen, nbedd. Newweḍ sdat n yiwet n tewwurt. Matter i d tamectiṭṭuḥt. Ur teddi d le décor-nni, ur teṭṭif sani n kra. D asenned kan i tsenned. Tettekka ɣef lǧedra n tzemmurt n ucamlal. (…). Ur gziɣ acemma. Ur nudaɣ ara ad fehmeɣ. Ẓẓiɣ kan allen-iw di tewwurt-nni. Nniɣ-as ahat wissen wi tt-id-yembaḍen i kra n texlibut n ukelbun, yeǧǧa-tt din si leɛḍil ; sisebda ara d-yebren ɣer-s ad tt-yawi.
Tinna, am tin ara yi-d-yessakin si tnafa-w, iwakken ad iyi-tessgen di tin-is, ammar ad d-ffɣeɣ si ɛemṛayen-nni uɣer kecmeɣ yid-s mi caɛen deg-i yizaylalen. Tenna-yi-d : “Beṛka asbirrew ! Ansuf yis-k s axxam-iw”. Smuqleɣ akka d wakka. Ur walaɣ layen ulayek yettaken anzi ɣer tensawt. Ur tettnuḥ lǧeṛṛa n tnezduɣt di lḥurum-nni, wala kra n uxxam. Ḥala snat n tsufa d tegrawja n tleqqamin, ta teqqar i ta aẓ akkin, i d-yecrew yiẓri-w. Ih ! Walaɣ diɣ mdurraren yisekla d timedwal di temḍirt-nni, amzun d igerdan di tzeqqa n uɣerbaz.
Caxeɣ mi walaɣ daɣen ddunnit tesfenṭij. Ay akka i d tizzegzewt ! Ur as-teqqared ara iɛedda uɣurar syinna. Anda careɣ tiṭ, ad n-afeɣ tebberqec lqaɛa s yijeǧǧigen. Tezreɣfen tferka-s am tmellalt n tsekkurt.
Ɛni d tafsut daɣen ? D lewhayem !
Ata sliɣ i uninna n yifrax mi slebducen. Smeḥsiseɣ. Sliɣ-asen la sčewčiwen. Ḥulfaɣ amzun akken s teqbaylit i la cennun…

Le monde enchanté de Tawkilt (pages 66- 67)
L’assistant-réalisateur tente de pénétrer dans le creux de l’olivier mais son front heurte un mur invisible, ce qui déclenche l’hilarité de Tawkilt. Puis, brusquement le monde s’éclaire. La fée puise alors à cette lumière irréelle et se met à boire…

 Wehhaɣ-as zelmeḍ d yeffes ɣer tama n lǧedra n tzemmurt-nni yeccurfen armi yekres usɣar-is yeččuṛen d ifurisen d yiwrizen. Simi i as-nniɣ akka, uẓeɣ ad ɛeddiɣ rrif n tseɣlit-nni iɣummen awriz, yeddenden unyir-iw. Amzun d aɣalad n zzǧaǧ i yi-d-iqusmen, dɣa ṣemmkeɣ-as. Tiṭ tɛedda, ma d tafekka-w idemmer-itt-id wayen ur walaɣ. Yerra-d ṣṣura-w d timendeffirt. Tinna tennegneg daɣen. Tekna, teṭṭef tigecrar-is, tettkexkix almi cwiṭ niqal i as-tecriq teḍsa-nni. Tafat terreqreq. Ddunnit akw tecceɛceɛ. Tga akka, tewwi urawen-is s imi-s, teswa. Ur zriɣ ansi i kkan waman-nni (…)
Simi kkreɣ ad zzinzeɣ, ad kecmeɣ ɣef tgecrar, yennerna uwriz-nni uḥniw d-yeldin dindin imi-s annect n ugejdur yettfayen.Yeǧǧa-yi ad ɛeddiɣ, war ma suman-iyi-d yiran-is. Maca yewwet-iyi wugur. Ttuɣ aqjaj-nni. Yeqreḍ-iyi. Lemmer ur iyi-d-teṭṭif ara tmeɛmuct-iw, ad bbenṭaḥeɣ ɣef wudem. Nettat teṛwa deg-i taḍsa. Nekk rwiɣ sɣur-s ccah d uɣẓaẓ n yiles s ufella.
Akken kan nekcem, teclex tiṭ-iw seg wayen d-tḥebba. Ziɣ d ddunnit nniḍen i yedreg deffir-s utiṭuc-nni i ssemẓint wallen-iw. D ayen ur tettamneḍ ara ay din (…)
Iban-iyi-d yiwen n lbeṛǧ icenneɛ di tlemmast n ubeṭṭeḥṭaḥ am wagad-nni i ssuguneɣ asmi lliɣ d agrud, mti ara yi-d-tettawi yemma timucuha-nni d-yeggaren sslaṭen s annar…

 

Rachid TIGHILT
Tawkilt tamcumt
roman
IMTIDAD, 2024
159 pages, 700 DA